Wyzwania oświetlenia przy komputerze
.jpg)
W przeciwieństwie do czytania książki, praca przy monitorze wprowadza dodatkową zmienną: ekran sam w sobie emituje światło. Złe oświetlenie otoczenia prowadzi do:
- Odblasków na ekranie — refleksy okna lub lampy na tafli monitora
- Nadmiernego kontrastu — jasny monitor w ciemnym pokoju męczy oczy
- Zbyt niskiej jasności otoczenia — oczy muszą nieustannie adaptować się między jasnym ekranem a ciemnym polem za nim
- Migotania — tanie żarówki mogą migotać z częstotliwością niezauważalną świadomie, ale rejestrowaną przez układ wzrokowy
Właściwy poziom jasności
Norma PN-EN 12464-1 zaleca dla stanowisk biurowych 500 lx na powierzchni roboczej. W warunkach domowych często wystarczy 300–400 lx, jeśli monitor nie jest ustawiony naprzeciwko okna i pomieszczenie jest jaśniejsze w tle.
- Stanowisko pracy300–500 lx
- Obszar za monitoremmin. 100–150 lx (unikać ciemnych ścian za ekranem)
- Lampa zadaniowa na biurku300–500 lx, skierowana na dokument, nie na ekran
Kontrast luminancji między ekranem a otoczeniem powinien wynosić maksymalnie 3:1. Jeśli monitor wyświetla strony internetowe o typowej jasności, oświetlenie otoczenia powinno wynosić ok. 1/3 jasności ekranu. W praktyce: włączone, łagodne oświetlenie ogólne jest zdecydowanie lepsze niż praca w ciemności z jasnym monitorem.
Eliminacja odblasków
Głównymi źródłami odblasków na monitorze są okna i sufitowe oprawy świetlne. Sposoby eliminacji:
Ustawienie monitora
- Monitor nie powinien być ustawiony naprzeciwko okna (odblaski od okna)
- Monitor nie powinien mieć okna za użytkownikiem (kontraśladowe refleksy)
- Optymalna pozycja: monitor ustawiony bokiem do okna
Wybór opraw sufitowych
- Oprawy z ochroną przed olśnieniem (UGR < 19 dla biur) — parametr podawany przez producentów
- Downlighty z głębokimi oprawami lub z soczewkami mikropryzmowymi
- Unikanie dużych, mocno świecących plafoniarz z odsłoniętymi diodami LED
Lampa biurkowa
Lampa zadaniowa na biurku, skierowana na dokumenty a nie na ekran, redukuje potrzebę jasności ogólnej. Powinna mieć klosz minimalizujący rozpraszanie światła w kierunku monitora.
Temperatura barwowa do pracy
W godzinach pracy (dziennych) zalecana temperatura barwowa to 4000–5000 K. Chłodniejsze, białe światło:
- Wspiera czujność i koncentrację
- Redukuje uczucie senności w ciągu dnia
- Lepiej odzwierciedla warunki oświetlenia dziennego, do których nasz wzrok jest ewolucyjnie przyzwyczajony
Wieczorami, jeśli praca przedłuża się po zachodzie słońca, warto obniżyć temperaturę do 3000–3500 K i zmniejszyć jasność, aby nie zakłócać rytmu dobowego przed snem.
Migotanie i zmęczenie wzroku
Migotanie (flicker) to szybkie, cykliczne zmiany jasności źródła światła. W żarówkach LED zasilanych przez kiepskiej jakości sterowniki może ono osiągać częstotliwość 100–120 Hz — zbyt szybką, by spostrzec ją świadomie, ale wystarczającą do wywoływania bólów głowy i zmęczenia wzroku przy wielogodzinnej pracy.
- Procent migotania (flicker percent)Poniżej 8% uważane za bezpieczne
- Wskaźnik flickerabilityPoniżej 1,0 dla certyfikowanych opraw biurowych
- Jak sprawdzićNagranie kamerą smartfona w trybie slow-motion: widoczne paski = migotanie
Producenci biurowych opraw LED coraz częściej podają parametr flicker-free lub oznaczenie TÜV Rheinland Flicker Free. Przy zakupie lampy biurkowej lub oprawy sufitowej przeznaczonej do pracy warto szukać tego certyfikatu.