Żarówki LED
Żarówki LED (ang. Light Emitting Diode) wytwarzają światło na zasadzie elektroluminescencji — przepływ prądu przez półprzewodnik wywołuje emisję fotonów. Proces ten jest zasadniczo odmienny od rozgrzewania się żarnika stosowanego w żarówkach tradycyjnych i halogenowych.
Parametry techniczne
- Efektywność świetlna80–170 lm/W (typowo 90–130 lm/W dla modeli domowych)
- Trwałość15 000–50 000 godzin
- Pobór mocy4–20 W (ekwiwalent 25–150 W)
- Temperatura barwowaDostępne w zakresie 1800–6500 K
- Wskaźnik Ra (CRI)Zwykle 80–95
- Czas rozgrzewaniaNatychmiastowy (pełna jasność od razu)
- ŚciemnianieMożliwe w modelach Dimmable, wymaga ściermiwalnika LED
Nie każda żarówka LED obsługuje ściemnianie. Przed zakupem należy sprawdzić oznaczenie Dimmable na opakowaniu oraz upewnić się, że stosowany ściemniacz jest zgodny z LED.
Żarówki halogenowe
Żarówki halogenowe są udoskonaloną wersją żarówek tradycyjnych. Żarnik wolframowy pracuje w temperaturze wyższej niż w zwykłej żarówce, ponieważ atomy waporyzowanego wolframu są przez halogen (jod lub brom) zawracane z powrotem na żarnik — co wydłuża jego żywotność i zwiększa jasność przy tym samym poborze mocy.
Parametry techniczne
- Efektywność świetlna15–25 lm/W
- Trwałość2 000–4 000 godzin
- Temperatura barwowaok. 2900–3200 K (ciepłe białe)
- CRIok. 100 (doskonałe odwzorowanie barw)
- ŚciemnianiePełna kompatybilność ze ściemniaczami
- Temperatura pracyBardzo wysoka — banki nie powinny być dotykane gołymi rękami
Od 2018 roku standardowe halogenowe żarówki (GLS) zostały wycofane z europejskiego rynku na mocy rozporządzenia UE 2019/2013. W sprzedaży pozostają jeszcze niektóre typy kierunkowe (GU10, MR16) i przemysłowe.
Świetlówki kompaktowe (CFL)
Świetlówki kompaktowe (CFL, ang. Compact Fluorescent Lamp) działają na zasadzie wyładowania elektrycznego w parach rtęci. Promieniowanie UV wytworzone w rurce pobudza warstwę luminoforu na jej wewnętrznej powierzchni do emisji światła widzialnego. Technologia ta jest znacznie bardziej efektywna energetycznie niż żarówki żarnikowe.
Parametry techniczne
- Efektywność świetlna45–75 lm/W
- Trwałość6 000–15 000 godzin
- Czas rozgrzewania30 sekund–3 minuty do pełnej jasności
- Temperatura barwowa2700–6500 K (zależy od modelu)
- CRITypowo 80–85
- Zawartość rtęciOk. 3–5 mg — wymaga oddzielnej utylizacji (PSZOK)
Żarówki tradycyjne (żarnikowe)
Żarówki tradycyjne (incandescent) przez ponad 130 lat były dominującym źródłem sztucznego oświetlenia. Wytwarzają światło poprzez rozgrzanie cienkiego drutu wolframowego do temperatury ok. 2700–3000°C. Jednak aż 90–95% pobranej energii zamieniane jest na ciepło, a nie na światło widzialne.
Parametry techniczne
- Efektywność świetlna8–16 lm/W
- Trwałość750–1 500 godzin
- CRIok. 100
- Temperatura barwowaok. 2700 K
- Status UEWycofane ze sprzedaży w UE od 2012 roku
Tabela porównawcza
| Parametr | LED | Halogen | CFL | Tradycyjna |
|---|---|---|---|---|
| Efektywność (lm/W) | 90–130 | 15–25 | 45–75 | 8–16 |
| Trwałość (h) | 15 000–50 000 | 2 000–4 000 | 6 000–15 000 | 750–1 500 |
| Czas rozgrzewania | Natychmiastowy | Natychmiastowy | 30 s – 3 min | Natychmiastowy |
| Ściemnianie | Wybrane modele | Tak | Ograniczone | Tak |
| Dostępność w PL | Pełna | Ograniczona | Malejąca | Wycofane |